ਲੇਖ

ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਦਾ ਬਿਖਾਦ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੰਥ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂ ਜੇ ਰੁਚੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਪਾਖੰਡ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਪਾਖੰਡ ਨੂੰ ਉਹ ਚਲਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ-ਪੁਰਾਣਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੱਤ, ਜੈਨ ਧਰਮ, ਬੋਧ ਧਰਮ। ਸਿੱਖ, ਜੈਨੀ […]

ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਰੇ ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਯਾ ਭਾਵ ਬੋਧਕ ਵਿਵੇਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਚਯ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਪੱਖ ਦੀ ਟੋਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਪੂਜਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ‘ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹੋਈ ਘਟਨਾ’ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹਨ ਤਿਵੇਂ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਚੇ […]

ਜੀਵਨ ਦਾ ਤੱਤ ਗਿਆਨ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਰੇਕ ਇਨਸਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣੇ। ਸੂਖ਼ਮ ਭਾਵ ਕਿ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਆਪ ਬਣ ਕੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀ-ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਮਰੱਥਾ, ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ “ਬੰਦੇ ਖੋਜੁ ਦਿਲ ਹਰ ਰੋਜ” ਅਤੇ “ਮਨ ਤੂੰ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੁ ਹੈ […]

ਗੁਰਮੁਖ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਜਪ ਕਰਦਾ ਏ, ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਏ, ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਤਰੰਗਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਨੇ, ਕੁਝ ਲਹਿਰਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਨੇ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਮੁਤਾਸਿਰ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਧਾਰਮਿਕ ਬਣਦੀ ਏ, ਮਾਹੌਲ ਧਾਰਮਿਕ ਬਣਦਾ ਏ। ਆਪ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਸੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੜਾ ਚੈਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਬੜਾ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ […]

ਤ੍ਰੇਤੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੁਗੋ ਜੁਗ ਅਟੱਲ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਮੱਤਭੇਦ ਨਹੀਂ , ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਬਨਵਾਸ ਮਿਲਣ ਦਾ, ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਣ ਦਾ, ਹਨੂੰਮਾਨ ਦਾ ਰਾਵਣ […]

ਸੰਨ ੧੮੦੮ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ ਦੀ ਵਧੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕ ਬਹੁਤ ਬੜਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਉਸਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ । ਇਹ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਸਿਆਣੇ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਮੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਉਪਰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੱਗਣਗੇ […]

ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਆਉਂਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦਾ ਮੁੱਲ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਰ ਮੋੜ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਵਾਂਗ ਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ- ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਹੀ ਕੌੜੀ ਗੱਲ, ਅਪਮਾਨ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਣਚਾਹਿਆ ਫੈਸਲਾ ਦੇ ਰੂਪ […]

ਗੁਰੂ ਕਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਬਦੀ ਉੱਪਰ ਨੇਕੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਵਨ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਐਸੀਆਂ ਨਰੋਈਆਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇਜਾਦ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ […]

੧੮੪੬ ਈ. ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਗੱਦਾਰ ਜਰਨੈਲਾਂ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ’ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਮੰਨ ਕੇ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਕੋਲ […]

ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲ ਚਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਮੋਹਾਕਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ‘ਆਸਾ ਕੀ ਵਾਰ’ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਨ ਪਾਵਨ ਇਕ ਸਲੋਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਸਨਾਤਨ ਮਤ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਮਿਤ ਸ਼ਰਾਧ […]