106 views 5 secs 0 comments

ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ

ਲੇਖ
February 24, 2025

੨੮ ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

-ਡਾ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ

ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਕੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿਚ ਜੋ ਰੋਹ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਰੋਹ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਰਦਾਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਪਿੰਡ ਵਿਣਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਬਾਬੂ ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਹਰਿਉਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਫ਼ੌਜੀ ਸਨ। ੧੯, ੨੦, ੨੧ ਮਾਰਚ ੧੯੨੧ ਈ. ਨੂੰ (ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਪਤਾਰਾ, ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬੜਿੰਗ ਤੇ ਹੋਰ ਆਗੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਇਹ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਕੇ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਖਾੜਕੂ ਜਥੇ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਕਸ਼ਨ ਬੌਰਿੰਗ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਚੁਣਿਆ। ਪਰ ੨੩ ਮਈ ੧੯੨੧ ਈ. ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ‘ਤੇ ਨਿਕਲੇ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ (ਲਾਹੌਰ) ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ ਨੇ ਮਫ਼ਰੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ‘ਚਕਰਵਰਤੀ’ ਜਥਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਜਥੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੰਥ ਦੋਖੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣਾ, ਟਾਊਟਾਂ ਤੇ ਝੋਲੀ ਚੁੱਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣਾ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੌਲਤਪੁਰੀ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਜਥਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਜਥਿਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੌਲਤਪੁਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ‘ਬੱਬਰ’ ਤਖ਼ੱਲਸ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਦਾ ਨਾਂ ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਜਥਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਟਾਊਟ ਜ਼ਾਲਮ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਜਰਮ ਕਤਲ ਕੀਤੇ। ੧੯੨੨ ਈ. ਤੋਂ ੧੯੨੪ ਈ. ਤਕ ਬੱਬਰ ਆਪਣੇ ਸਿਖ਼ਰ ‘ਤੇ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਐਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਬਰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਹੋਏ। ਬੱਬਰਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ੯੬ ਸਿੰਘ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੫ ਬਰੀ ਹੋਏ, ੬ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਹੋਈ ਤੇ ੪੯ ਨੂੰ ਕੈਦਾਂ ਹੋਈਆਂ। ੨੮ ਫਰਵਰੀ, ੧੯੨੫ ਈ. ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗੜਗੱਜ, ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਨਿਧੜਕ, ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਭੁਝੰਗੀ ਧਾਮੀਆ, ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਘੁੜਿਆਲ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਹਰੀਪੁਰ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਲਹਿਰ ਨੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਗ਼ੱਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਾਜੜ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬੱਬਰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ (੧੯੨੧-੧੯੨੫) ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿਰ ਹੀ ਰਹੀ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਗੜਗੱਜ ਅਕਾਲੀ ਜਥਾ (ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਸਰਹਾਲਾ ਕਲਾਂ), ਸ਼ਹੀਦ ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਸੁਨਾਮ, ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ (ਬਾਨੀ ਜਥੇਦਾਰ ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ੧੯੮੪ ਈ. ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਤੇ ਬੱਬਰ ਫੋਰਸਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਬੱਬਰ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ। ਬੱਬਰ ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਜੂਝ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਹਰੇਕ ਸੱਚੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।