ਲੇਖ

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਦੁੱਤੀ ਵਿਦਵਾਨ ਸ. ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਝਬਾਲ ਵਿਚ ਸ. ਝੰਡਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ੧੮ ਮਾਰਚ ੧੮੮੪ ਈ. ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਸ. ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਜਿਗਿਆਸੂ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਥੇ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਬਾਲਕ ਦਾ […]

ਇਨਸਾਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਰਹੇ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋਏ, ਘਰ ਵਿਚ ਮਾਇਆ ਹੋਵੇ (ਭਾਵ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਨਾ ਹੋਵੇ), ਅਗਿਆਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸੁਲੱਖਣੀ ਨਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ (ਇਨਸਾਨ) ਬਹੁਤ ਸੁਖੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਪਹਿਲਾ ਸੁਖ ਅਰੋਗੀ ਕਾਇਆ। ਦੂਸਰਾ ਸੁਖ ਘਰ ਵਿਚ ਹੋਏ ਮਾਇਆ। ਤੀਸਰਾ ਸੁਖ ਸੁਲਖਣੀ ਨਾਰੀ। ਚੌਥਾ ਸੁਖ ਪੁੱਤਰ ਆਗਿਆਕਾਰੀ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ‘ਬਤੀਹ ਸੁਲਖਣੀ’ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਬਤੀਹ […]

ਸਨਾਤਨ ਮਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਬਿਰੰਚ’, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ, ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਭਿ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਪਜਣਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਨਾ ਤੇ ਫਿਰ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਕਮਲ […]

‘ਮੂਲ ਮੰਤਰ’ ਦੀ ਮੈਂ ਗੁਰਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਇੰਨਾ ਸਮਝਣਾ, ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਇਸ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ । ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੰਦਰਾਂ ਵੀਹ ਮਿੰਟ । ‘ਮੂਲ ਮੰਤਰ’ ਦਾ ਜਾਪ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਬਣਤਰ ਇਸ ਢੰਗ ਦੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨ ਫਿਰ […]

ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ: ਜਬ ਲਗੁ ਦੁਨੀਆ ਰਹੀਐ ਨਾਨਕ ਕਿਛੁ ਸੁਣੀਐ ਕਿਛੁ ਕਹੀਐ॥ (ਧਨਾਸਰੀ ਮਹਲਾ ੧, ਅੰਗ ੬੬੧) ਕੱਲ੍ਹ ਈ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਕੌਣ ਐਂ? ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਅਕਾਲੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਅਕਾਲ ਦਾ ਉਪਾਸ਼ਕ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਓ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ […]

ਅੱਜ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਪੁਰਬ ‘ਤੇ ਚੌਥੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰ ਤਖਤ ਬਖਸ਼ਣ ਤੋੰ ਬਾਅਦ ਤੀਜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਖੁਲ੍ਹੇ ਥਾਂ ਦੀਵਾਨ ਲਗਾਇਆ। ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਚ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਏਹ ਆਖ਼ਰੀ ਦੀਵਾਨ ਸੀ। ਗੁਰਤਾ ਸਮੇੰ ‘ਤੇ ਇਸ ਆਖਰੀ ਦੀਵਾਨ ‘ਚ ਤੀਜੇ ਗੁਰਦੇਵ […]

ਲੁੱਧਰ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਾਨਵਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਦਰਯਾ ਵਿੱਚੋਂ ਮੱਛੀਆਂ ਕੱਢ-ਕੱਢ ਕੇ ਕਨਾਰੇ ਪਰ ਢੇਰ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਰ ਜਦ ਅਪਨੀ ਭੁੱਖ ਦੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕਾਫੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਤਦ ਸਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵੰਡਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਰ ਜਦ […]

ਸਮੂਹ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਂ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਾਤੁਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਪਿਆਸੇ ਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪੜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਊਣੇ ਘੜੇ ਵਿਚ ਕੰਕਰ ਪਾ ਕੇ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ। […]

ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਅਹਿਮ ਪੰਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਵਿਸਮਾਦੀ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਕਹਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ । ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ ਗਗਨਚੰਭੀ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸੁਰੀਲਾ ਕੀਰਤਨੀਆ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ […]

(ਇਕ ਪੁਰਾਤਨ ਲਿਖਤ) ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖਿੰਡੀ ਤਾਕਤ ਇਕ-ਮੁਠ ਕਰ ਲਈ। ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਕਦੇ ਸਨ, ਓਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੈਰ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਕਾਜ਼ੀ ਹੱਥ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟਾ ਮਾਸ ਜੁੜਨ ਲਗਾ ਤੇ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਕੰਮ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉਤੇ […]