ਲੇਖ

ਭਗਤੀ-ਮਾਰਗ ਵਿਚ ਜੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਫਲ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਜ਼ਾਮਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਅਦਬ ਅਥਵਾ ਨਿਰਮਲ ਭਉ। ਜਿੱਥੇ ਅਦਬ, ਭੈ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਉਥੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਨਿਭਾਅ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਭੈ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਾਥ ਚੋਲੀ-ਦਾਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸੇ […]

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਦਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਆਤਮਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਧਰਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪੂਜਾ-ਪੱਧਤੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣ ਦਾ ਪੂਰਨ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਤਮਕਤਾ ਅਤੇ […]

ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਇਕਰੂਪਤਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਉੱਥੇ ਉਹ ਇਕ ਮਰਯਾਦਾ ਤਹਿਤ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਲਸਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਬਿਲਕੁਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜ਼ੁਲਮ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਐਲਾਨ […]

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰੂਹਾਨੀ ਆਗੂ, ਬੀਰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਧੁਰੰਤਰ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਨ ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਬਾਣੀਕਾਰ ਤੇ ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾ ‘ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ’ ਹੈ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਿਰਗੁਣਵਾਦੀ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੂਠੇ ਢੰਗ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੁਆਰਾ ਪਰਮਸਤਿ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ […]

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹਿੰਦੂਆਂ ‘ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸਿਆਣੇ ਸੱਜਣ ਵੀ ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਕੇਸਾਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ […]

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹਿੰਦੂਆਂ ‘ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਸਿਆਣੇ ਸੱਜਣ ਵੀ ਇਸ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਕੇਸਾਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ […]

ਓਏ ਸਿੱਖਾ! ਤੇਰੇ ਬਾਰਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵੱਜ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਚਿੜਾਉਣਾ ਜਾਂ ਹੇਠੀ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਓ! ਅਸੀਂ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਸਬੰਧੀ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੋਇਆ। ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਅਤੇ ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹਮਲੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਕਾਲਾ ਚੈਪਟਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। […]

ਨਾਦਰਸ਼ਾਹ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ: ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਲੁਟੇਰੇ ਨਾਦਰਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੰਨ 1739 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਲੁਟ ਦੇ ਮਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਰੁਪਿਆ ਖਰਾਜ ਵਜੋਂ ਲੈ […]

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਵਰਗ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸਾਰਵਭੌਮ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਉਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਧਰਮਿਕ ਭੇਦਭਾਵ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਚਰਮ ‘ਤੇ ਸੀ, ਸਰਬਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। […]

ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਰੂਹ ਆਉਣ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਹੈ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਮਧਾਰੀ ਦੀ ਰੂਹ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ […]