ਲੇਖ

(੫ ਜੂਨ ੧੯੮੪) ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਰਫ਼ਿਊ ਰਾਤ ਦੇ ੯ ਵਜੇ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੱਡੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਚੱਲਣ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਗੁਰਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਲਗਪਗ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਜਥਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਲ ਮੁੜਨਾ ਸੀ । ਰੇਡੀਓ ਨੇ ਖ਼ਬਰ […]

੪ ਜੂਨ ੧੯੮੪ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਤੋਮਰ ਪਾਸ ਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਤੋਮਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜੋ ਕੈਨਾਲ ਕਾਲੋਨੀ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਠੀ ਅਲਾਟ ਹੋਈ ਸੀ ਉਹ ਸਦਰ ਥਾਣੇ ਤੋਂ ਸੇਂਟ ਫਰਾਂਸਿਸ ਸਕੂਲ ਲਾਗੇ, ਸਾਹਮਣੀ ਸੜਕ ਉਤੇ ਜੋ ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਂਪ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕੈਂਟ ਦੇ […]

ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹਰ ਜੀਵਨ ਥੁੜ-ਜੀਵਾ ਹੈ ? ਤਦੇ ਤਾਂ ਸਹਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਇਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਖੇਡ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਝ ਵਸਤਾਂ ਜੜ੍ਹ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਚੇਤਨ। ਚੇਤਨ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਜੀਵਿਤ ਮੰਨਦੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅੰਦਰ ਜੀਵਨ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਹੀ […]

ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਕੌਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੌਲਤ ਦੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੱਖ-ਆਰਾਮ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਲਈ ਪਾਏ ਗਏ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਭਾਗੇ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਉਹ ਵੀ […]

ਸਭੁ ਕੋ ਮੀਤੁ ਹਮ ਆਪਨ ਕੀਨਾ ਹਮ ਸਭਨਾ ਕੇ ਸਾਜਨ ॥ ਅੰਗ -671 ਜੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਇਹੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਇਕੋ ਅਕਾਲਪੁਰਖ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖ […]

੩ ਜੂਨ, ੧੯੮੪ ਅੱਜ ਬਾਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ ਗਏ। ਕਰਫਿਊ ਵਿਚ ਸਵੇਰੇ ੯ ਵਜੇ ਤੋਂ ੧੧ ਵਜੇ ਢਿਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ । ਅੱਜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਗੁਰਪੁਰਬ ਸੀ ਪਰ ਦਹਿਸ਼ਤ ਅਤੇ ਕਰਫ਼ਿਊ ‘ਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਢਿਲ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ […]

ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਬੇਅਦਬੀਆਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਚੈਲਿੰਜ ​ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਸੰਕਟ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਥ ਦੀ ਅਖੌਤੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ,ਪੁਜਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ,ਸਿਆਸੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਅਥਾਰਟੀ […]

ਜਿਥੇ ਦਇਆ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਰੱਬ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਦਇਆ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੈਵੀ ਗੁਣ ਹੈ। ਇਹ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ (ਦਇਆਲ, ਦਇਆਰ, ਦਇਆਪਤਿ ਆਦਿ) ਕਈ ਸੌ ਵਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਇਸ ਗੁਣ ਦੇ ਵਾਚਕ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਇਹ ਗੁਣ ਸਾਂਝਾ ਹੈ : ਆਪੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਪਿ ਹਰਿ […]

ਸਿਮਰਨ ਸਾਡੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਬਾਂਹ ਹੈ ਅਰਸ਼ੀ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ। ਰਤਾ ਕੁ ਵੀ ਉੱਚੀ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਦਾਤਾ ਆਪਣੀ ਅਤਿ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹ ਲੁਡਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ‘ਸਿਮਰਨ’ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪਦ ਸਮਰਣ ਦਾ ਤਦਭਵ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਯਾਦ ਕਰਨਾ । ਸਿਮਰਨ ਸਾਧਾਰਨ ਚੇਤੇ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਚੇਤੇ ਕਰਨਾ […]

ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਘਰ-ਘਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਕੀਰਤਨੀਏ ਰਾਗੀ ਭਾਈ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਕੀਰਤਨ ਰਸੀਆ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਦਸਾਂ ਨੌਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਿਰਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਕੀਰਤਨ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਤੇ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਗਾਇਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੰਤੀ ਸਾਜ, ਸਿਰੰਦੇ ਦੇ ਸਾਜ, ਬਾਕੀ ਸਾਜਾਂ ਨੂੰ […]